بیماری شریان محیطی (Peripheral Artery Disease یا PAD) یک بیماری مزمن است که در آن پلاک در شریان‌هایی که خون را به پاها می‌رسانند تجمع پیدا می‌کند. پلاک ماده‌ای چسبنده است که از چربی و کلسترول تشکیل شده و به مرور زمان باعث تنگ شدن شریان‌ها می‌شود. با پیشرفت بیماری، جریان خون ممکن است به صورت جزئی یا کامل مسدود شود.
در نتیجه، اکسیژن، گلوکز و سایر مواد مغذی ضروری به اندازه کافی به پاها نمی‌رسند. این کاهش خون‌رسانی می‌تواند باعث درد، گرفتگی عضلات و احساس درد در پاها، به‌ویژه هنگام راه رفتن یا فعالیت بدنی شود. در صورت عدم درمان، بیماری ممکن است به عوارض جدی مانند زخم‌های غیرقابل بهبود، قطع عضو و حتی مرگ منجر شود.
بیش از ۱۰ میلیون نفر در ایالات متحده به این بیماری مبتلا هستند. اگرچه PAD در افراد بالای ۶۵ سال شایع‌تر است، اما می‌تواند تقریباً در هر سنی ایجاد شود.
علائم بیماری شریان محیطی
بسیاری از افراد، به‌خصوص در مراحل اولیه بیماری، هیچ علامتی ندارند. به همین دلیل شناخت عوامل خطر و انجام معاینات در افراد پرخطر اهمیت زیادی دارد.
درد یا گرفتگی هنگام راه رفتن (لنگش متناوب): شایع‌ترین علامت PAD، درد یا گرفتگی عضلات ساق پا، ران، باسن یا گاهی بازوها هنگام راه رفتن یا ورزش است. این درد معمولاً با استراحت برطرف می‌شود و با شروع مجدد فعالیت دوباره ظاهر می‌شود.
درد پا در هنگام استراحت: در مراحل پیشرفته بیماری، درد ممکن است حتی هنگام استراحت، به‌ویژه در ساعات شب، نیز وجود داشته باشد.
زخم‌هایی که بهبود پیدا نمی‌کنند: ایجاد زخم روی انگشتان یا کف پا که بهبود نمی‌یابد، یکی از علائم مهم بیماری است. در صورت عدم درمان، این زخم‌ها ممکن است به گانگرن (مرگ بافت) تبدیل شوند و نیاز به درمان سریع داشته باشند.
بی‌حسی یا ضعف پاها: کاهش جریان خون ممکن است باعث بی‌حسی یا ضعف عضلات پا شده و راه رفتن یا ایستادن طولانی‌مدت را دشوار کند.
سرد شدن پا: ممکن است یکی از پاها نسبت به پای دیگر سردتر باشد که ناشی از کاهش خون‌رسانی است.
تغییر رنگ پوست: پوست پاها ممکن است رنگ‌پریده، متمایل به آبی یا براق شود.
کاهش رشد مو و ناخن: گردش خون ضعیف باعث کند شدن رشد موها و ناخن‌های پا می‌شود و در برخی افراد موهای انگشتان و ساق پا تقریباً از بین می‌رود.
عوامل خطر ابتلا به PAD
احتمال ابتلا به بیماری شریان محیطی در افراد زیر بیشتر است:
- سن بالا
- مردان بیشتر از زنان در معرض خطر هستند.
- فشار خون بالا
- دیابت
- مصرف سیگار
- کلسترول بالا
- چاقی
- کم‌تحرکی
- سابقه خانوادگی بیماری شریان محیطی، بیماری قلبی، سکته مغزی یا قطع عضو
تشخیص بیماری شریان محیطی در اهواز
درد پا همیشه به معنای ابتلا به PAD نیست، اما اگر سن بالایی دارید یا دارای عوامل خطر هستید، بهتر است توسط پزشک معاینه شوید. اگر هنگام استراحت، به‌خصوص در شب، دچار درد پا می‌شوید یا زخم‌های پا بهبود پیدا نمی‌کنند، باید هرچه سریع‌تر به متخصص مراجعه کنید.
پزشک ممکن است برای تشخیص بیماری و تعیین شدت آن از روش‌های زیر استفاده کند:
- شاخص مچ پا به بازو (ABI): آزمایشی غیرتهاجمی که فشار خون مچ پا را با فشار خون بازو مقایسه می‌کند.
- سونوگرافی داپلر شریانی: برای بررسی جریان خون، وجود پلاک و انسداد عروق.
- آنژیوگرافی: تصویربرداری از شریان‌ها با استفاده از سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی یا تزریق ماده حاجب از طریق شریان کشاله ران یا مچ دست.
در صورت وجود علائم یا تشخیص بیماری، مراجعه به جراح اهمیت زیادی دارد. جراح می‌تواند تشخیص را تأیید کرده و مناسب‌ترین روش درمان را انتخاب کند.
روش‌های درمانی شامل موارد زیر هستند:
- درمان دارویی
- برنامه ورزشی تخصصی
- درمان‌های کم‌تهاجمی داخل عروقی (اندوواسکولار)
- جراحی باز در صورت نیاز
درمان بیماری شریان محیطی در اهواز
درمان در مراحل اولیه و میانی بیماری باعث جلوگیری از پیشرفت بیماری و کاهش نیاز به جراحی‌های پیچیده می‌شود. در مراحل پیشرفته نیز درمان برای پیشگیری از قطع عضو لازم است. درمان‌های اولیه شامل موارد زیر است:
- پیاده‌روی و ورزش روزانه
- ترک سیگار
- مصرف دارو طبق نظر پزشک
در صورت شدید بودن علائم، ممکن است یکی از روش‌های زیر انجام شود:
آترکتومی (Atherectomy)
خارج کردن پلاک از داخل شریان با استفاده از ابزارهای مخصوص.
آنژیوپلاستی با بالون (Balloon Angioplasty)
باز کردن شریان تنگ‌شده با استفاده از یک بالون کوچک که داخل رگ باد می‌شود.
استنت‌گذاری (Stent Placement)
قرار دادن یک استنت فلزی داخل شریان برای باز نگه داشتن رگ و حفظ جریان خون.
جراحی بای‌پس عروقی (Surgical Bypass)
ایجاد مسیر جدید برای عبور خون در اطراف شریان مسدودشده.
تمام این روش‌ها می‌توانند جریان خون پا را به میزان قابل توجهی بهبود داده و علائم بیماری را کاهش دهند.
امیدوارم این مطلب برای شما مفید بوده باشد و اطلاعات لازم را کسب کرده باشید.
منبع: https://vascular.org/your-vascular-health/vascular-conditions/common-conditions/peripheral-artery-disease
